Untitled Document
เรื่อง
ไข้เลือดออกระบาทรับโลกร้อน
โดย
กลุ่มสาระการงานอาชีพ
ไข้เลือดออกระบาดรับโลกร้อน
โดย : โชติรส
เรื่องโลกร้อนใครๆ ก็รู้กันดีว่าคนที่ได้รับผลกระทบหนีไม่พ้นลูกหลานของเรา ไมว่าจะเป็นเรื่องอากาศ ภัยแล้ง หรือน้ำท่วม แต่คุณรู้หรือไม่ว่าไข้เลือดออกที่ระบาดเพิ่มขึ้นมีสาเหตุมาจากโลกร้อนด้วยเช่นกัน
ตามปกติแล้วงคุณพ่อคุณแม่มักจะตื่นตัวเรื่องไข้เลือดออกยามหน้าฝน แต่ทำไมเราจึงมาคุยเอาช่วงหน้าหนาวอย่างนี้ ความจริงแล้วโรคไข้เลือดออกระบาดทั้งปีอยู่แล้ว แต่จะรุนแรงในช่วงหน้าฝนเป็นพิเศษ เนื่องจากมีแหล่งน้ำขังค่อนข้างมาก เหมาะแก่การเจริญพันธุ์ของยุงยิ่งนัก สมมติว่าถ้าในหมู่บ้านมีเด็กคนหนึ่งเป็นไข้เลือดออกแล้วยุงบินไปกัดเข้า บินไปบินมาประมาณ 7-10 วัน พอระยะฟักตัวของเชื้อโรคได้ที่ แล้วเจ้ายุงตัวเดิมบินไปกัดเด็กๆ คนอื่นอีก 10 คน รับรองว่าเป็นเรื่องใหญ่แน่ เพราะเด็กทั้ง 10 คนนั้นเป็นไข้เลือดออกเหมือนกันโดยปริยาย
ก่อนอื่นเราลองมาศึกษาก่อนว่าทำไมเราต้องเร่งรับมือโรคนี้อย่างทันท่วงที แบบไม่ต้องรอหน้าฝนกลับมา
ไข้เลือดออกระบาด เพราะโลกร้อน
ฐานปฏิบัติการของโรคไข้เลือดออกคือประเทศในแถบเอเชียใต้ของพวกเรานี่เองและเนื่องจากประเทศเราเป็นกำลังผลิตที่สำคัญในการส่งออกสินค้าต่างๆ อย่างเช่น ยางรถยนต์ ซึ่งประเทศทางแถบอเมริกาใต้และยุโรปนิยมสั่งซื้อ กลายเป็นว่าทางนั้นได้ยางรถยนต์พร้อมกับยุงที่ชอบอยู่ในยางรถยนต์เป็นของแถมไปด้วย อีกทั้งอากาศในแถบนั้นร้อนเอื้อเจ้าเชื้อเชื้อโรคตัวนี้ให้อยู่รอดเติบโตได้ดี ดังนั้นเราควรจะป้องกันให้ดี เพราะว่ายิ่งคนเป็นมากเท่าไร ก็ยิ่งเพิ่มจำนวนคนได้รับเชื้อติดต่อมากขึ้นเท่านั้น สำหรับในเมืองไทยเราจะเห็นว่าสมัยก่อนระบาดแบบปีเว้นปี แต่ช่วงนี้จะมากันทุกปีเนื่องจากภูมิคุ้มกันของคนเราที่มีอยู่ไม่สามารถปกป้องเด็กๆ ได้ดีเท่าที่ควร ทั้งนี้ เด็กๆ ทุกคนที่เป็นไข้เลือดออก ไม่ได้มีอาการหนัก หรือช็อกเหมือนกันทุกคน แต่ว่าอาการจะขึ้นอยู่กับพันธุกรรมและจำนวนเชื้อโรคที่เข้าไปสู่ร่างกายทำลายได้ไม่หมดก็จะป่วยได้
อัพเดตไข้เลือดออก
ไข้เลือดออกสามารถติดต่อจากคนหนึ่งสู่คนหนึ่งได้โดยที่มียุงลายเป็นพาหะ ดังนั้น หากไม่มียุงลาย ไข้เลือดออกก็จะไม่สามารถติดต่อจากคนสู่คนได้ ซึ่งเชื้อไข้เลือดออกมี 2 ชนิดด้วยกันคือ เชื้อแดงกี่ (Dengue) แบ่งออกเป็น 4 แบบซึ่งอันตรายเหมือนกันหมด และเชื้อชิกุนคุนย่า (Chigunkunya) เป็นเชื้อไข้เลือดออกที่ไม่เป็นอันตราย และไม่ทำให้เด็กช็อกได้
เชื้อทั้ง 2 ตัวนี้เป็นเชื้อไวรัสที่มีธรรมชาติและเติบโตในคนร่างกายที่แข็งแรงได้ดี เนื่องจากเชื้อไวรัสเป็นตัวกระตุ้นให้ร่างกายหลั่งสารบางอย่างออกมา ทำให้ร่างกายอ่อนแอลงเอง จะเห็นได้ว่าเด็กที่มีสุขภาพดีอ้วนท้วนสมบูรณ์ จะมีโอกาสเสียชีวิตจากไข้เลือดออกได้มากกว่า เพราะว่าไวรัสใช้ร่างกายที่แข็งแรงช่วยให้ตัวไวรัสเองเติบโตผิดกับเด็กที่ผอมไม่แข็งแรงจะมีโอกาสเสียชีวิตจากไข้เลือดออกน้อย เพราะว่าไวรัสไม่สามารถเจริญเติบโตได้ดีในร่างกายที่อ่อนแอนั่นเอง จึงไม่น่าแปลกใจที่พ่อแม่เห็นว่าเมื่อวานลูกแข็งแรงดี แต่วันรุ่งขึ้นกลับช็อกจากไข้เลือดออกได้อย่างรวดเร็ว
  • ระดับที่ 1 ติดเชื้อไข้เลือดออกแต่ไม่แสดงอาการ และไม่รู้ตัวว่าเป็นไข้เลือดอาจจะมีอาการไข้เท่านั้น
  • ระดับที่ 2 เป็นไข้ธรรมดา ไม่เกิดอาการช็อก แต่มีจุดเลือดออกขึ้นตามแขนขา
  • ระดับที่ 3 เด็กสามารถมีอาการช็อก มีเลือดและน้ำออกในร่างกาย ระบบการไหลเวียนเลือดเสีย
  • ระดับที่ 4 เด็กมีอาการช็อกรุนแรงจนอาจจะเสียชีวิตได้
ชวนสังเกตอาการไข้เลือดออก
อาการของไข้เลือดออกสามารถสังเกตได้ง่ายๆ ดังนี้
  • มีไข้ลอย คือมีไข้สูงตลอดเวลาไม่ยอมลง 2-3 วัน หากเป็นไข้ธรรมดาจะลดลงมาบ้างซึ่งคุณพ่อคุณแม่ไม่ควรให้กินยาลดไข้ตลอดเวลา ควรให้เว้นห่างประมาณ 6 ชั่วโมงเป็นอย่างน้อย และเช็ดตัวเพื่อช่วยลดไข้แทน เนื่องจากหากเด็กเป็นไข้เลือดออกจริง ยาลดไข้จะทำให้ตับทำงานหนักและเป็นผลเสียมากกว่าผลดี ที่สำคัญไม่ควรให้กินยาลดไข้แอสไพรินเด็ดขาด เนื่องจากจะทำให้เกล็ดเลือดทำงานผิดปกติ เลือดออกภายในมากขึ้นเป็นภัยถึงชีวิต
  • กินข้าวไม่ได้ ดื่มน้ำแล้วอาเจียน เด็กที่มีอ่าการแบบนี้อาจจะเกิดภาวะช็อกได้สูงมาก เนื่องจากเด็กที่เป็นไข้เลือดออก เส้นเลือดจะเสมือนมีรูรั่ว ทำให้น้ำในเส้นเลือดไหลออกมาที่ปอด หรือตามส่วนต่างๆ ในร่างกายความดันเลือดและระบบไหลเวียนโลหิตล้มเหลว ดังนั้นถ้าเด็กกินน้ำได้ตามปกติถือว่าปลอดภัย เพราะสามารถควบคุมการเติมน้ำด้วยตัวเองไม่ให้ความดันตกจนช็อกได้
  • เลือดกำเดาออก มีจุดเลือดตามผิวหนัง หากเด็กมีเลือดออกตามผิวหนังโดยไม่ต้องรัด กระสับกระส่ายมาก หรือซึมผิดปกติ บางครั้งทำตัวเหมือนเด็กดื้อ ทั้งที่ไม่เคยเป็น รีบพบแพทย์ด่วน เพราะเด็กกำลังจะเข้าสู่ภาวะช็อกแล้ว เนื่องจากสมองขาดออกซิเจน
ขั้นตอนการรักษา
เคยมีพาดหัวข่าวหน้าหนึ่งว่ามีพ่อแม่กลุ่มหนึ่งตั้งใจฟ้องร้องหมอ เนื่องจากวินิจฉัยไข้เลือดกออกผิดพลาด ทำให้เด็กเสียชีวิตทั้งๆ ที่นำตัวลูกเข้าโรงพยาบาลตั้งแต่วันแรกๆ แต่เหตุใดแพทย์จึงวินิจฉัยผิดพลาดเรื่องแบบนี้คงไม่มีใครตั้งใจให้เกิดขึ้น เพราะเป็นความสูญเสียอันใหญ่หลวงของพ่อแม่ดังนั้นมาทำความเข้าใจกับขั้นตอนการรักษาของแพทย์กันก่อนดีกว่าค่ะ
เมื่อพาเจ้าหนูมาพบแพทย์ แม้เจาะเลือดดูแล้ว แพทย์จะทราบแค่ว่าเจ้าหนูเป็นไข้จากเชื้อไวรัส หรือถ้าตรวจให้ลึกไปกว่านั้นอาจจะทราบว่าติดเชื้อไข้เลือดออกแบบเดงกี่เท่านั้น โดยไม่รู้ว่าเป็นเดงกี่ชนิดไหนด้วย อีกทั้งแพทย์จะไม่สามารถระบุได้ว่าเจ้าหนูมีภูมิคุ้มกันไวรัสเดงกี่ตัวไหนอยู่หรือเปล่า และถ้าติดเชื้อตัวนี้แล้วจะเกิดช็อกหรือไม่ เพราะอาการจะคล้ายกันหมด ดังนั้นแพทย์จะต้องดูอาการอย่างใกล้ชิดว่าเส้นเลือดแตกง่ายหรือไม่ มีปริมาณเกล็ดเลือดเท่าไร ความดันเลือดตกลงหรือเปล่าเพราะอาการที่เกิดขึ้นกับความรุนแรงของโรคที่เป็นด้วย
อันตรายจากไข้เลือดออกเกิดจากการที่เด็กช็อก เพราะน้ำไหลออกจากเส้นเลือดเข้าไปที่ช่องปอด เลือดในเส้นเลือดข้นขึ้นทำให้ความดันเลือดตก แพทย์จะรักษาสมดุลความดันเลือดไว้ด้วยน้ำเกลือ เพื่อไม่ให้เด็กช็อกจากน้ำที่เสียไป ซึ่งถ้าอาการไม่ดีขึ้นยิ่งให้น้ำเกลือเท่าไรก็ยิ่งรั่วเข้าไปในร่างกาย
แพทย์ต้องเปลี่ยนจากน้ำเกลือให้เป็นให้สารที่มีโมเลกุลใหญ่กว่าน้ำ เพื่อไม่ให้ไหลออกจากเส้นเลือดถึงจะรักษาความดันไว้ได้แม้เด็กพ้นภาวะช็อกแล้ว ก็ยังไม่ปลอดภัยเพราะน้ำที่ไหลออกไปร่างกายจะดูดซึมกลับเข้าไปในเส้นเลือดใหม่
การรักษาโรคนี้คือรักษาความสมดุลของน้ำในร่างกาย ถ้าให้น้ำเด็กมากเกินไปและเส้นเลือดรั่วไม่หยุด อาจจะเกิดภาวะความดันโลหิตตก หรือถ้าเส้นเลือดดูดน้ำที่ไหลออกไปกลับคืนเข้ามาในเส้นเลือดแล้วก็อาจจะทำให้เกิดภาวะหัวใจวายได้ การให้น้ำให้สมดุล ไม่มากหรือน้อยเกินไปเพื่อไม่ให้เกิดอันตราย นอกจากนี้อาการของโรคยังทำให้การแข็งตัวของเลือดสูญเสียไปเลือดไหลออกมาง่าย เกล็ดเลือดทำงานผิดปกติ แพทย์จะต้องเฝ้าดูอาการและประเมินของอาการเด็กให้ดีเวลารักษา จึงจะเห็นได้ว่าการรักษาโรคนี้ไม่ใช่เรื่องง่ายเลย
หยุด ! ไข้เลือดออกด้วยการป้องกัน
ไข้เลือดออกสามารถป้องกันได้ ถ้าคนในชุมชนร่วมมือกัน ด้วยการ...
  • ถ้าเด็กคนไหนเป็นไข้เลือดออก ให้นอนกางมุ้ง เพื่อไม่ให้ยุงกัดและแพร่ไปสู่เด็กๆ คนอื่นๆ
  • คว่ำขวด ถ้วย ถัง ยางรถยนต์ที่มีน้ำขังทุกๆ 7 วัน ไม่ให้ยุงเติบโตได้ทัน เพราะระยะฟักตัวของยุงคือ 9 วัน
  • เข้าใจอุปนิสัยของยุงลาย ซึ่งจะออกหากินในเวลาพระอาทิตย์ขึ้นถึงพระอาทิตย์ตก และยุลายชอบกัดเด็กที่นั่งอยู่กับที่มากกว่าเด็กๆ ที่วิ่งเล่น ต้องป้องกันให้ดี
ใช้ธรรมชาติปราบยุง เช่น ใส่ปลาหางนกยูงลงในบ่อน้ำ ติดมุ้งลวด 2 ชั้นเพื่อกรองยุงหรือใส่เกลือลงในที่หล่อขาตู้กับข้าว
จะเห็นได้ว่าไข้เลือดออกไม่ใช่เรื่องใหม่แต่เราต้องยอมรับว่า ตอนนี้โรคนี้ระบาดอย่างมากและควบคุมได้ไม่ง่ายนัก ที่สำคัญเมื่อเจ้าหนูเป็นแล้ว มีโอกาสที่จะรุนแรงถึงชีวิต ดังนั้นทำความเข้าใจกับไข้เลือดออกเสียใหม่ก่อนที่มันจะสายเกิน